หม้อดิน

posted on 18 Dec 2012 19:47 by andaman-boy

หม้อดิน 

           

            หม้อดิน : เป็นภาชนะที่คนไทยใช้หุงต้มมาเป็นเวลานานแล้ว นับตั้งแต่ครั้งบรรพชนจนถึงปัจจุบัน หลังจากที่มีผู้ผลิตหม้อหุงข้าวที่ทำด้วยโลหะออกขาย หม้อดินจึงหมดความนิยมลง ถึงอย่างไรก็ตามผู้ที่มีฐานะดีเท่านั้นที่จะนิยมหม้อโลหะเหล่านั้น แต่หม้อดินแบบดั้งเดิมนี้ยังเป็นที่นิยมของคนยากจนอยู่ตลอดไป จนถึงปัจจุบัน โดยเฉพาะในท้องที่ชนบทห่างไกลความเจริญไฟฟ้าเข้าไปไม่ถึง และยังใช้ฟืนเป็นเชื้อเพลิงอยู่

            หม้อดิน เป็นภาชนะที่เหมาะกับเตาฟืนอย่างยิ่ง เพราะความเค็มของเขม่าไฟไม่เป็นอันตรายกับหม้อดินเลยแม้แต่น้อย กลับจะทำให้ข้าวสุกในหม้อนั้นมีกลิ่นหอมยิ่งขึ้น เปลวไฟและเขม่าจากเตาฟืนจะแลบเลียตั้งแต่ก้นหม้อไปจนถึงตัวหม้อข้าว ทำให้หม้อซึ่งมีเป็นดินสีแดงเปลี่ยนเป็นสีค่อย ๆ ดำขึ้น แม่ครัวที่รักษาความสะอาด จะใช้ผ้าขี้ริ้วสำหรับเช็ดหม้อ ชุบน้ำหมาด ๆ เช็ดขัดถูจนข้างหม้อข้าวดินนี้เป็นเงามันสะอาดและสวยงาม หม้อใบหนึ่ง ๆ มีความทนทานใช้หุงข้าวได้หลายปี การใช้หม้อดินต้องเบามือ เพราะถ้ากระทบกับของแข็งแรง ๆ จะแตกง่าย สาเหตุที่ทำให้หม้อแตกได้แก่ การจับถือไม่มั่นคง พลาดหลุดมือก็แตก และการใช้ทัพพีโลหะคดข้าว ถ้าออกแรงมาก ๆ พลาดไปโดนข้างหม้อข้าวแรง ๆ อาจทำให้หม้อแตกได้ทั้งนี้เพราะหม้อดินมีเนื้อบาง เพื่อจะได้ร้อนเร็วเวลาหุงข้าว คนโบราณจึงมักใช้กระจ่าสำหรับคดข้าว เพราะกระจ่าทำด้วยกะลามะพร้าว มีด้ามไม้ น้ำหนักเบากว่า ไม่ทำให้หม้อแตกง่ายนัก

            หม้อดินสำหรับหุงข้าวมีรูปทรงโดยเฉพาะ กล่าวคือ ลักษณะกลมป่องตอนส่วนล่างมีคอคอดทางส่วนบน และมีปากเป็นเชิงผายออกเพื่อรองรับฝาละมีที่ปิดได้อย่างมิดชิดและเหมาะสม ขนาดของปากหม้อมีขนาดเล็กกว่าส่วนก้นหม้อ เพื่อสะดวกในการรินน้ำออกเวลา “ เช็ดน้ำข้าว ” หม้อหุงข้าวดินเผานี้จะมีเนื้อดินบางเป็นพิเศษกว่าภาชนะที่ทำด้วยดินอื่น ๆ ทั้งนี้เพราะยิ่งบางความร้อนในการหุงต้มจะดีและไม่เปลืองเชื้อเพลิง ช่างปั้นหม้อจะมีวิธีทำให้เนื้อดินบางโดยการตีด้วยหิน ด้านในของผนังหม้อในขณะที่หม้อยังเป็นดินหมาด ๆ อยู่เรียกว่า “ ตีหม้อ ” หม้อที่ราคาแพงและคุณภาพดีจะมีเนื้อละเอียดบางและขัดผิดภาพนอกเป็นมันเงาน แหล่งผลิตหม้องดินเผาที่มีชื่อเสียงในภาพกลาง ได้แก่ บางตะนาวศรี ปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี

            ประโยชน์ของหม้อดินเผา นอกจากใช้หุงข้าวแล้ว ยังใช้ประโยชน์อย่างอื่นได้อีก เช่น ต้มยาไทยหรือใส่แกงเลี้ยงคนจำนวนมากเวลามีงาน เช่น แกงบอน, น้ำพริก น้ำยา สำหรับรับประทานกับขนมจีน

 
นายธุวานนท์  พิมลสิทธิ์  ม.5/7  เลขที่ 2

edit @ 18 Dec 2012 20:10:33 by นายธุวานนท์ พิมลสิทธิ์

edit @ 18 Dec 2012 20:12:40 by นายธุวานนท์ พิมลสิทธิ์

edit @ 18 Dec 2012 20:13:41 by นายธุวานนท์ พิมลสิทธิ์

Comment

smilebig smileopen-mounthed smileconfused smilesad smileangry smiletonguequestionembarrassedsurprised smilewinkdouble winkcry ???????????????   ??????????????????
smilebig smileopen-mounthed smileconfused smilesad smileangry smiletonguequestionembarrassedsurprised smilewinkdouble winkcry ???????????????

Tweet